การวิเคราะห์การถดถอย (Regression Analysis)

การวิเคราะห์การถดถอย (Regression Analysis) เป็นวิธีการทางสถิติที่ใช้วัดความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรเพื่อต้องการทราบว่าตัวแปรพยากรณ์ หรือเรียกอีกชื่อหนึ่งว่าตัวแปรต้น (independent variable) มีอิทธิพลหรือมีผลต่อการเปลี่ยนแปลงของตัวแปรผลหรือเรียกอีกชื่อหนึ่งว่าตัวแปรตาม (dependent variable) อย่างไร เพื่อนำมาใช้อธิบายการเปลี่ยนแปลงหรือพยากรณ์ตัวแปรผล สามารถใช้โปรแกรม PSPP และโปรแกรม OpenStat วิเคราะห์ได้ดังนี้
ตัวอย่าง การวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณ (Multiple Regression Analysis)
ต้องการวิเคราะห์ว่ายอดขายสินค้า (TotalSale) ขึ้นอยู่กับปัจจัยอะไรบ้างดังต่อไปนี้ จำนวนพนักงานขาย (Saleman) ค่าโฆษณา (Advertising) และ ประสบการณ์ของผู้จัดการสาขา (Experience) โดยทดสอบที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติ .05

การวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว (One way ANOVA)

Oneway ANOVA (ANalysis Of VAriance) เป็นวิธีการเปรียบเทียบพารามิเตอร์ เช่น ค่าเฉลี่ย (µ) ค่าความแปรปรวน (σ²) ของกลุ่มประชากรตั้งแต่ 2 กลุ่มขึ้นไปซึ่งผู้วิจัยสามารถเลือกใช้สถิติที (t-test) ทดสอบได้โดยทำการเปรียบเทียบทีละคู่ ในหัวข้อนี้จะใช้คำสั่ง One way ANOVA ซึ่งมีอยู่ในโปรแกรม PSPP

ข้อตกลงเบื้องต้น

1.ข้อมูลที่นำมาวิเคราะห์จะต้องอยู่ในมาตราวัดอันตรภาค (interval) ขึ้นไป

2.กลุ่มตัวอย่างได้มาโดยการสุ่มจากประชากรและเป็นอิสระจากกัน

3.ข้อมูลของประชากรแต่ละชุดมีการแจกแจงแบบปกติ (normal distribution) 

การวิเคราะห์สหสัมพันธ์ (Correlation Analysis)

การวิเคราะห์สหสัมพันธ์ (Correlation Analysis) เป็นวิธีการทางสถิติที่ใช้ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปร 2 ตัว สามารถใช้โปรแกรม PSPP และ OpenStat หาค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ด้วยวิธีของเพียร์สัน (Pearson Product Moment Correlation(r)) ถ้าย้อนกลับไปดูเรื่องการเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยของประชากร 2 กลุ่มที่มีความสัมพันธ์กันโดยใช้สถิติ t (Paired-sample t-test) โปรแกรม PSPP จะทำการคำนวณค่าสหสัมพันธ์ให้โดยอัตโนมัติ ผู้วิเคราะห์จะต้องทำการตรวจสอบค่าสหสัมพันธ์ก่อน ถ้าตัวแปรของประชากรทั้ง 2 กลุ่มมีความสัมพันธ์กันจึงจะสามารถดำเนินการต่อไปได้ 
ในการหาค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ด้วยวิธีของเพียร์สันหรือสหสัมพันธ์อย่างง่าย ผู้วิจัยต้องเก็บรวบรวมข้อมูล ซึ่งเป็นข้อมูลของกลุ่มตัวอย่างกลุ่มเดียวกันโดยมี 2 ตัวแปรที่ต้องการศึกษาความสัมพันธ์ ซึ่งอยู่ในมาตราเรียงอันดับ (Ordinal Scale) ขึ้นไป

การวัดคุณภาพของเครื่องมือวิจัยด้วย PSPP

การตรวจสอบคุณภาพของเครื่องมือวิจัยเป็นขั้นตอนสำคัญอีกขั้นตอนหนึ่งที่นักวิจัยต้องดำเนินการก่อนนำเครื่องมือนั้นไปใช้ ในหัวข้อนี้จะอธิบายแนวทางการนำโปรแกรม PSPP มาใช้คำนวณหาค่าสถิติที่เกี่ยวข้องกับการตรวจสอบคุณภาพของเครื่องมือวิจัย ถ้าต้องการรายละเอียดเพิ่มเติมในขั้นตอนต่างๆของการวิจัย สามารถค้นคว้าเพิ่มเติมได้จากอินเทอร์เน็ต อย่างไรก็ตามขอแนะนำหนังสือ 3 เล่มที่ผู้เขียนใช้อ่านประกอบการวิจัย เป็นหนังสือที่ดีมากใช้คำอธิบายง่ายๆสามารถศึกษาได้ด้วยตนเอง เล่มแรกคือ "การวิจัยและวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติด้วย SPSS" โดย รศ.ธานินทร์ ศิลป์จารุ เล่มต่อไปคือ "การประยุกต์ใช้ SPSS วิเคราะห์ข้อมูลงานวิจัย" โดย ดร.ทรงศักดิ์ ภูสีอ่อน อีกเล่มหนึ่งคือ "การสร้างและประมวลผลข้อมูลจากแบบสอบถาม" เล่มนี้มีผู้ร่วมเขียน 3 ท่านคือ รศ.ดร.สรชัย พิศาลบุตร รศ.เสาวรส ใหญ่สว่าง และ รศ.ปรีชา อัศวเดชานุกร 

การทดสอบข้อตกลงเบื้องต้นของสถิติด้วย PSPP และ OpenStat

การเลือกสถิติใดๆจะต้องคำนึงถึงข้อตกลงเบื้องต้นของสถิตินั้น ซึ่งสถิติแต่ละตัวมีข้อตกลงเบื้องต้นแตกต่างกัน ผู้วิจัยจะต้องทำความเข้าใจและยึดถือปฎิบัติอย่างเคร่งครัด เพราะถ้าหากฝ่าฝืนข้อตกลงเหล่านั้น จะโดยตั้งใจหรือไม่ก็ตาม จะทำให้ความถูกต้องและความน่าเชื่อถือของผลการทดสอบลดลง
สถิติอ้างอิง (Inferential Statistics) แบ่งออกเป็น 2 ประเภทคือ 
 1.สถิติอ้างอิงมีพารามิเตอร์ (Parametric Inferential Statistics) 
 2.สถิติอ้างอิงไม่มีพารามิเตอร์ (Non-Parametric Inferential Statistics) 
  ในสถิติแต่ละประเภทมีข้อตกลงเบื้องต้นดังนี้